2 - معدن
مسأله 1807 :
اگر از معدن طلا, نقره , سرب , مس , آهن , نفت , ذغال سنگ ,فيروزه , عقيق , زاج , نـمـک و معدنهاى ديگر چيزى بدست آورد, در صورتى که به مقدار نصاب باشد, بايد خمس آن را بدهد.
مسأله 1808 :
نصاب معدن 15 مثقال معمولى طلاى سکه دار است , که مساوى بابيست مثقال شـرعـى اسـت , يـعنى اگر قيمت چيزى را که از معدن بيرون آورده , به 15مثقال طلا برسد, بايد خمس آن را بدهد و احتياط آن است که مخارجى را که براى بدست آوردن , مصرف کرده , در مقام احـتساب نصاب کم نکند و در مقام اداى خمس آنچه را پس از کم کردن اين مخارج باقى مى ماند, بدهد.
مسأله 1809 :
استفاده اى که از معدن برده , اگر قيمت آن به 15 مثقال طلا نرسدخمس آن در صورتى لازم است که به تنهايى يا با منافع ديگر کسب او از مخارج سالش زياد بيايد.
مسأله 1810 :
احـتياط لازم در گل سرشور و گچ و آهک و گل سرخ اگر به حدنصاب برسد دادن خمس است پيش از خارج کردن موونه سال و اگر کمتر از نصاب باشد حکم ساير منافع سال را دارد.
مسأله 1811 :
کسى که از معدن چيزى بدست مى آورد, بايد خمس آن را بدهدچه معدن روى زمين باشد, يا زير آن , در زمينى باشد که ملک است , يا در جايى باشد که مالک ندارد.
مسأله 1812 :
اگر نداند قيمت چيزى را که از معدن بيرون آورده به 15 مثقال طلامى رسد يا نه , بايد به وزن کردن يا از راه ديگر, قيمت آن را معلوم کند.
مسأله 1813 :
اگر چند نفر چيزى از معدن بيرون آورند, چنانچه قيمت آن به 15مثقال طلا برسد اگر چه سهم هر کدام آنها اين مقدار نباشد, بنابر احتياط واجب بايدخمس آن را بدهند.
مسأله 1814 :
اگر معدنى را که درملک ديگرى است بدون اجازه او بيرون آورد,آنچه از آن بدست مـى آيـد, مـال صـاحـب ملک است .
و چون صاحب ملک براى بيرون آوردن آن خرجى نکرده , بايد خمس تمام آنچه را که از معدن بيرون آمده بدهد.