احکام امر به معروف و نهى از منکر (توضيح المسائل امام خميني)

احکام امر به معروف و نهى از منکر (توضيح المسائل امام خميني)

شرايط امر به معروف و نهى از منکر

2791 چند چيز شرط است در واجب بودن امر به معروف و نهى از منکر: اول: آنکه کسى که مى‌خواهد امر و نهى کند، بداند که آنچه شخص مکلف به جا نمى‌آورد، واجب است بجا آورد، و آنچه بجا مى‌آورد، بايد ترک کند. و بر کسى که معروف و منکر را نمى‌داند، واجب نيست. دوم: آنکه احتمال بدهد امر و نهى او تاثير مى‌کند. پس اگر بداند اثر نمى‌کند، واجب نيست. سوم: آنکه بداند شخص معصيت کار بنا دارد که معصيت‌خود را تکرار کند. پس اگر بداند يا گمان کند يا احتمال صحيح بدهد که تکرار نمى‌کند، واجب نيست. چهارم: آنکه در امر و نهى مفسده‌اى نباشد. پس اگر بداند يا گمان کند که اگر امر يا نهى کند، ضرر جانى يا عرضى و آبرويى يا مالى قابل توجه به او مى‌رسد، واجب نيست. بلکه اگر احتمال صحيح بدهد که از آن، ترس ضررهاى مذکور را پيدا کند، واجب نيست. بلکه اگر بترسد که ضررى متوجه متعلقان او مى‌شود، واجب نيست. بلکه با احتمال وقوع ضرر جانى يا عرضى و آبرويى يا مالى موجب حرج بر بعضى مؤمنين، واجب نمى‌شود. بلکه در بسيارى از موارد حرام است.

2792 اگر معروف يا منکر از امورى باشد که شارع مقدس به آن اهميت زياد مى‌دهد، مثل اصول دين يا مذهب و حفظ قرآن مجيد و حفظ عقايد مسلمانان يا احکام ضروريه، بايد ملاحظه اهميت‌شود، و مجرد ضرر، موجب واجب نبودن نمى‌شود. پس اگر توقف داشته باشد حفظ عقايد مسلمانان يا حفظ احکام ضروريه اسلام بر بذل جان و مال،واجب است بذل آن.

2793 اگر بدعتى در اسلام واقع شود، مثل منکراتى که دولتها اجرا مى‌کنند به اسم دين مبين اسلام، واجب است‌خصوصا بر علماى اسلام اظهار حق و انکار باطل. و اگر سکوت علماى اعلام موجب هتک مقام علم و موجب اسائه ظن به علماى اسلام شود، واجب است اظهار حق به نحوى که ممکن است، اگر چه بدانند تاثير نمى‌کند.

2794 اگر احتمال صحيح داده شود که سکوت موجب آن مى‌شود که منکرى معروف شود يا معروفى منکر شود، واجب است‌خصوصا بر علماى اعلام اظهار حق و اعلام آن، و جايز يست‌سکوت.

2795 اگر سکوت علماى اعلام موجب تقويت ظالم يا موجب تاييد او گردد، يا موجب جرات او شود بر ساير محرمات، واجب است اظهار حق و انکار باطل، اگر چه تاثير فعلى نداشته باشد.

2796 اگر سکوت علماى اعلام باعث‌شود که مردم به آنها بدگمان شوند و آنها را متهم کنند به سازش با دستگاه ظلم، واجب است اظهار حق و انکار باطل، اگر چه بدانند جلوگيرى از محرم نمى‌شود و اظهار آنها اثرى براى رفع ظلم ندارد.

2797 اگر ورود بعض علماى اعلام در دستگاه ظلمه موجب شود که از مفسده‌ها و منکراتى جلوگيرى شود، واجب است تصدى آن امر. مگر آنکه مفسده اهمى در آن باشد،مثل آن که تصدى آنها باعث‌سستى عقايد مردم شود، يا سلب اعتماد آنها به علما گردد، در اين صورت جايز نيست.

2798 جايز نيست براى علما و ائمه‌جماعات تصدى مدارس دينيه از طرف دولت جائر و اداره اوقاف چنان دولتى، چه حقوق خود و طلاب علوم دينيه را از دولت جائريا از مردم يا از موقوفات بگيرند، اگر چه موقوفه خود مدرسه باشد. زيرا دخالت دولت جائر در اين امور و امثال آن مقدمه است براى هدم اساس اسلام به دستور مستعمرين، که در جميع دول اسلامى اشباه آن اجرا شده يا در شرف اجرا است.

2799 جايز نيست براى طلاب علوم دينيه دخول در مؤسسات دولتى که به اسم مؤسسات دينيه تاسيس نموده‌اند، مثل مدارس دينيه که دولتهاى جائر در آنها دخالت مى‌نمايند، و از متوليان گرفته‌اند، و يا متوليان را تحت‌سلطه و نفوذ خود قرار داده‌اند. و آنچه با دست اداره اوقاف يا به تصويب آن، به آنها بدهند، حرام است.

2800 جايز نيست براى طلاب علوم دينيه دخول در مدارس که بعض معممين و ائمه جماعت از طرف دولت جائر و يا با اشاره دولت تصدى نموده‌اند، چه برنامه تحصيلى از طرف دولت جائر باشد، يا از طرف اين نحو متصديان که عمال دولت جائر هستند.زيرا در اين امور نقشه محو آثار اسلام و احکام قرآن کريم کشيده شده است.

2801 کسانى که با لباس اهل علم، در اين مؤسسات که به اشاره دولت جائر تاسيس شده است وارد شوند، لازم است مسلمانان و متدينين از آنها اعراض کنند، و با آنها معاشرت نکنند، و آنها محکوم به عدم عدالت هستند، و نماز جماعت با آنها جايز نيست، و طلاق در محضر آنها باطل است، و سهم مبارک امام عليه السلام و سهم سادات عظام را نبايد به آنها بدهند، و اگر دادند از ذمه آنها ساقط نمى‌شود، و اگر اهل منبر هستند لازم است آنها را دعوت براى منبر نکنند، و در مجالسى که اين قبيل اشخاص از طرف دولت جائر براى ترويج باطل و تشريح برنامه‌هاى خلاف اسلام منبر مى‌روند، شرکت نکنند.

2802 در تصدى اين نحو معممين که عمال ظلمه هستند، مفاسد عظيمه‌اى است که به تدريج آثار آن ظاهر خواهد شد. و لهذا نبايد مسلمانان به عذرهايى که آنها براى تصدى مى‌آورند، اعتنا کنند. و علماى اعلام نيز لازم است آنها را از حوزه‌هاى خود اخراج نمايند، و با آنها معاشرت نکنند. و بر کافه علماى اعلام و طلاب علوم دينيه و خطباى محترم و ساير طبقات مطلع از دسايس عمال اجانب، لازم است اين اشخاص فاسق فاسد را به ملت معرفى کنند، و مردم را از شر آنها بر حذر دارند.

2803 اگر به واسطه قراينى ظن حاصل شد که شخص متصدى، که به لباس اهل علم است، مؤسسه را از طرف دولت جائر تصدى نموده است، لازم است که به مفاد مسأله با آنها عمل شود، يا آنکه برائت او ثابت‌شود.

این موضوعات را نیز بررسی کنید:

نظر سایر مراجع

Powered by TayaCMS